مكهء مكرمه فشردهء موضوعهايى كه در اين فصل بدان خواهيم پرداخت عبارتند از : نامهاى مكه ، موقعيت مكه ، كوهها ، خيابانها ، كوچه‌ها ، بخش‌هاى مهم و ساختمانهاى مكه ، بيمارستان غرباء ، تكيهء مصرى ، محل تولّد پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و يا خانهء آن حضرت ، خانهء خديجه بنت خويلد ، خانه ارقم ، باغ شريف عون رفيق پاشا ، تأثير سيل‌ها در مكه و تاريخ آن ، جمعيت مكه ، نژاد مردم ، اخلاق آنها ، لباس ، زبان ، دين و عادات و رسوم مردم مكه ، آب و هواى مكه ، تجارت ، پول ، آب‌ها و چشمهء زبيده در مكه و سرانجام فرمانروايان مكه . نامهاى مكه دانشمندان شانزده نام براى مكه آورده‌اند كه از مشهورترين آنهاست ، چهار نام و قرآن از اين منطقه بدانها ياد كرده است . نخست : « مكّه » است كه خداوند مىفرمايد : وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ « 1 » و گفته‌اند ، به علت كمى آب آن ، بدين نام موسوم گرديده است . و از اين روست كه ضرب المثل عرب گويد : « امتك الفصيل ضرع أمه إذا امتصه » ؛ يعني بچه شتر در خوردن شير و مكيدن آن مبالغه مىكند ، چنان كه هيچ شير در پستان مادرش نماند . و نيز گفته شده است ، چون در آن ، گناهان مكيده شده و بر طرف مىشود . دوم : « امّ القرى » كه خداوند مىفرمايد : وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها . « 2 »

--> ( 1 ) - فتح : 24 ( 2 ) - انعام : 92